Memur aylıksız izni: kimlere, ne kadar verilir, emekliliğe etkisi
Memura doğumda 24 aya, refakatte 18 aya, 5 hizmet yılını doldurunca toplam 1 yıla kadar aylıksız izin verilir. Süre bitince 10 gün içinde dönmek şarttır.
Son kontrol: · 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi
Memura doğumda 24 aya, refakatte 18 aya, 5 hizmet yılını doldurunca toplam 1 yıla kadar aylıksız izin verilir (657 m.108). Bazı izinlerde karar amire ait, bazılarında isteğin üzerine verilmesi zorunludur. Süre bitince 10 gün içinde dönmeyen memur çekilmiş sayılır.
| Sebep | Süre | Nasıl verilir? |
|---|---|---|
| Refakat izninden sonra (A) | 18 aya kadar, sağlık kurulu raporuyla | Verilebilir |
| Doğum (B) | 24 aya kadar | İsteğin üzerine verilir |
| 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme (C) | 24 aya kadar | İsteğin üzerine verilir |
| Eşin yurt dışı görevi ya da öğrenimi (D) | Görev veya öğrenim süresi içinde | Verilebilir |
| 5 hizmet yılını doldurmak (E) | Toplam 1 yıla kadar, en fazla iki defada | Verilebilir |
| Muvazzaf askerlik (G) | Askerlik süresince | Aylıksız izinli sayılırsın |
| Hac (8. Dönem Toplu Sözleşme m.32) | Hac süresince, yasal iznin kalmadıysa | Ücretsiz izinli sayılırsın |
Doğum sonrası aylıksız izin
Doğum yapan memur için süre analık izninin ya da m.104/F iznin bitiminden, eşi doğum yapan memur için doğum tarihinden başlar. Yani anne, 24 haftalık doğum izni bittikten sonra 24 aya kadar kullanır.
Millî Eğitim Bakanlığı yönergesi bu izni toptan ya da kısım kısım kullandırır ve süresinin bitimine bir aydan az kalanlara verilmeyeceğini yazar. Başka kurumda usul farklı olabilir.
Bu izin süreleri için kanunda özel bir kazanım var: 108/B izninde her yıl için bir kademe, her üç yıl için bir derece verilir (m.36/C-8). Bu hüküm yalnız 108/B'yi anar.
Evlat edinmede iki eş de memursa 24 aylık süre, birbirini izleyen iki bölüm halinde paylaşılabilir.
Beş hizmet yılı sonrası aylıksız izin
Hizmet süresi yıllık izindeki esaslarla hesaplanır. İzin memuriyet boyunca en fazla iki defada, toplam 1 yıla kadar verilebilir. Kanun bir mazeret şartı aramaz, ama "verilebilir" dediği için karar amire aittir.
Olağanüstü hâl ya da genel hayata etkili afet bölgesine m.72'ye göre zorunlu sürekli görevle atananlar, bu bölgedeki görev süresi içinde bu izni kullanamaz.
Eşin yurt dışı görevi
Eşin devlet eliyle yurt dışında görevli ya da öğrenciyse, görev veya öğrenim süresi içinde aylıksız izin verilebilir. Kapsam şunları içerir:
- Burslu ya da devlet imkânıyla yurt dışına gönderilenlerin memur eşleri
- Sürekli görevle yurt içine ya da yurt dışına atananların memur eşleri
- En az 6 ay yurt dışında geçici görevlendirilenlerin memur eşleri
- Kamu kurumlarınca yurt dışına gönderilen öğrencilerin memur eşleri
- m.77 izniyle yabancı kuruluşta çalışanların memur eşleri
Kanun metninde bu izin için yıl sınırı yoktur, sınır görev ya da öğrenim süresidir.
Süre bitince ne olur?
Süre bitmeden mazeret kalkarsa 10 gün içinde dönmek zorundasın. Süre bitiminde ya da mazeret kalktıktan sonraki 10 gün içinde dönmezsen memuriyetten çekilmiş sayılırsın (m.108/F). Tarihi takvime yaz.
Emeklilik ve sağlık sigortası
- Borçlanma: SGK'ya göre 4/c kapsamındakiler personel mevzuatına göre ücretsiz izin sürelerini aylık bağlanana kadar borçlanabilir. Borç, seçtiğin günlük kazancın yüzde 45'idir. Doğum sonrası aylıksız izin ise doğum borçlanması kapsamındadır, oranı yüzde 32'dir. Tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmeyen borçlanma iptal edilir.
- Örnek hesap: Yüzde 45 oranı ve 2026 alt sınırı olan günlük 1.101 TL ile bir gün 495,45 TL, 30 gün 14.863,50 TL eder.
- Genel sağlık sigortası: SGK'nın 2015 duyurusuna göre aylıksız izinlinin primini kurumu öder. Ekim 2008'den sonra ilk kez 4/c kapsamına girenlerde bu kural bakmakla yükümlü olunan kişi olup olmadığına bakılmaksızın bir yıl ile sınırlıdır. Askerlik için ayrı kurallar vardır.
Primini ve borçlanma tutarını başvurmadan önce SGK'dan yazılı öğren.
Yarım zamanlı çalışırken aylıksız izin
Yarım zamanlı çalışma ile aylıksız izin aynı anda yürümez. Bakanlık görüşüne göre önce yarım zamanlı çalışma sonlandırılır, aylıksız izin bitince kalan süre için hak devam eder.
Dilekçe ve sözleşmeli personel
Başvuruyu yazılı yaparsın: aylıksız izin dilekçesi. Refakat sonrası izin için sağlık kurulu raporu gerekir; önce refakat izni şartlarına bak.
4/B sözleşmeli personel için Esaslar'da m.108'in karşılığı genel bir aylıksız izin listesi yoktur. Doğum ya da evlat edinme sebebiyle sözleşmesini fesheden personelin pozisyonu saklı tutulur, doğum izni bitiminden itibaren en geç 2 yıl içinde yazılı başvurursa kurum 30 gün içinde yeniden istihdam eder (Ek Madde 1).
Sıkça sorulanlar
Doğum sonrası aylıksız izin kaç ay?
24 aya kadar. Doğum yapan memur analık izni bitiminden, eşi doğum yapan memur doğum tarihinden itibaren isteyebilir. Bu izin isteğin üzerine verilir (657 m.108/B).
Sebepsiz aylıksız izin alınır mı?
5 hizmet yılını dolduran memura, memuriyeti boyunca en fazla iki defada toplam 1 yıla kadar verilebilir. Karar amire aittir (657 m.108/E).
Aylıksız izin emekliliğe sayılır mı?
Kendiliğinden sayılmaz. 4/c kapsamındaki memur bu süreyi aylık bağlanana kadar SGK'ya borçlanabilir.
Aylıksız izin bitince ne olur?
Süre bitiminde ya da mazeret kalktıktan sonra 10 gün içinde göreve dönmelisin. Dönmeyen memur çekilmiş sayılır (657 m.108/F).
Kaynaklar
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, m.36 ve m.108
- SGK: 5510 sayılı Kanuna göre borçlanma
- SGK duyurusu: aylıksız izinli kamu personelinin genel sağlık sigortası primleri (13.11.2015)
- 8. Dönem Toplu Sözleşme metni
- Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar, Ek Madde 1
- Millî Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesi
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.