Memur ek iş yapabilir mi? Yasak olan işler, izin verilenler ve cezası

Memur kural olarak ek iş yapamaz: ticaret, özel iş yerinde çalışma ve büro açma yasaktır. Telif, kooperatif ve özel ders gibi istisna ve görüşler tabloda.

Son kontrol: 31 Ekim 2026 · 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi

Memur kural olarak ek iş yapamaz. 657 sayılı Kanun'un 28. maddesi ticareti, esnaflığı, özel iş yerinde çalışmayı ve büro açmayı yasaklar; mesai dışı olması sonucu değiştirmez. Yasağın dışında kalan dar bir alan var, ama sınırı olaya göre değiştiği için işe başlamadan kurumuna sormak en güvenlisidir.

28. madde neyi yasaklar?

• Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir ya da esnaf sayılmayı gerektiren faaliyet.
• Ticaret ve sanayi müesseselerinde görev almak, ticari mümessil ya da ticari vekil olmak.
• Kollektif şirkette ortak, komandit şirkette komandite ortak olmak.
• Mesleki faaliyet ya da serbest meslek için ofis, büro, muayenehane açmak.
• Gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde ya da vakıf üniversitesinde çalışmak.

Yasak dışında tutulanlar da maddede yazılı: üyesi olduğun yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyelikleri. Özel kanunlarda belirtilen görevler de öyle.

Hangi iş yapılabilir? Hızlı tablo

Tablo özet bilgi verir. Görüşler ve eğitim notları kanun değildir; mahkemeyi bağlamaz.

İnternetten kazanç: 2026'da netleşen görüş

Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü, YÖK'ün sorusu üzerine yazdığı Eylül 2026 görüşünde şu sonuca vardı: memurun içerik üreticiliği, uygulama geliştiriciliği ve YouTube gibi platformlardan elde ettiği gelir 28. maddedeki yasak kapsamındadır. Dayanak, Gelir İdaresi'nin bu kazançları ticari kazanç saymasıdır.

Önemli bir ayrıntı var: Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 20/B'deki vergi istisnasından yararlanmak bu sonucu değiştirmiyor. Vergiden muaf olmak, faaliyetin memur için serbest olduğu anlamına gelmiyor. Bu yazıdaki soruyu içerik üretimi açısından memur sosyal medya kuralları yazısında ayrıca ele aldık.

Görüş YÖK'e yazıldı ama konusu Devlet memurları olarak geçiyor. Üniversiteler için ayrıca özel hükümler de bulunduğundan öğretim elemanları kendi kurumundan teyit almalı.

Sınır nerede: "organizasyon" ölçütü

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın eğitim dokümanındaki örnek durumu iyi anlatıyor: Memur bahçesinde yetiştirdiği vişneyi satabilir, reçel yapıp da satabilir. Ama reçel için imalathane kurarsa tacir sayılır ve yasağa girer. Belirleyici olan, ortada sürekli ve organize bir işletme olup olmadığıdır.

Evini kiraya vermek, banka faizi ya da hisse senedi temettüsü gibi mal varlığı gelirleri 28. maddede sayılmıyor. Yine de bunu işletme gibi yürütürsen, örneğin çok sayıda daireyi sürekli kısa dönem kiralamaya dönük bir düzen kurarsan, değerlendirme değişebilir.

Çevre Bakanlığı'nın 10.12.2025 tarihli görüşü de benzer şartlar sayıyor: faaliyet mesai dışında olmalı, 5846 sayılı Kanun'daki mali haklar dışında ticari kazanç sağlanmamalı, işverene akitle bağlanılmamalı, sosyal güvenlik kurumuyla ilişkilendirilmemeli. Uygunluğu idare inceleme yaparak tespit eder.

Öğretmenler için ayrı not

MEB, ücret karşılığı özel dersi 28. madde kapsamında değerlendiriyor. Resmî okul öğretmeni ise 5580 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre ihtiyaç halinde ve kurumunun izniyle, özel okullarda haftalık ders yükümlülüğünün yarısı kadar ücretli ders verebilir. Asıl görevin aksamamalı. Kamu görevin içindeki ek ders ayrı konu; onu ek ders ücreti yazısında bulabilirsin.

Kamuda ikinci görev

657 m.87 memura kamu kurumlarında ikinci görev verilmesini ve buradan para ödenmesini genel olarak yasaklar. Hakem, bilirkişi, kurul ve komisyon üyelikleri gibi özel hükümlerle ödenen ücretler saklıdır. m.88 ise tabip, avukat, mühendis ve öğretmenler gibi belirli meslekler için sınırlı ikinci görev tanır. Bunlar kurumun görevlendirmesiyle olur, senin kendi başına bulduğun iş değildir.

Yasağa uymazsan ne olur?

Ticaret yapmak ya da yasak kazanç getirici faaliyette bulunmak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası gerektirir (m.125/D-h). Bu ceza 1 ila 3 yıl kademe ilerlemesini durdurur ve 10 yıl üst kadrolara atanmayı engeller. Ayrıntı memur disiplin cezaları yazısında.

Eşin ya da reşit olmayan çocuğun yasak bir faaliyet yürütüyorsa bunu 15 gün içinde kurumuna bildirmen gerekir (m.28). Yani eşin dükkân açabilir, senin yükümlülüğün bildirmektir. Bildirmemek kınama cezası gerektirir (m.125/B-b).

Başlamadan önce ne yapmalısın?

1. İşi somut yaz: ne yapacaksın, kimden para alacaksın, sözleşme ya da SGK kaydı olacak mı?
2. Kurumunun personel birimine yazılı sor.
3. Vergi kaydı açman gerekiyorsa bunu güçlü bir uyarı say.
4. Şirket kuracaksan memur şirket ortağı olabilir mi yazısına bak.

4/B sözleşmeli personel ve kamu işçisi için kendi sözleşmeleri ve mevzuatları geçerlidir. Bu yazı 657'ye tabi memur içindir.

Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.