Memur sendika üyeliği: kimler üye olur, nasıl başvurulur, nasıl ayrılınır?

Memur hizmet kolundaki bir sendikaya formla üye olur, başvuru 30 günde sonuçlanır, ayrılma 30 gün sonra geçerlidir. Üye olamayanlar ve güvenceler burada.

Son kontrol: 31 Ekim 2026 · 3 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi

Memur, çalıştığı işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir. Üç nüsha formu doldurup sendikaya verirsin, sendika 30 gün içinde reddetmezse üye sayılırsın. Aynı anda tek sendikaya üye olabilirsin ve üyelik isteğe bağlıdır.

Kimler üye olabilir?

4688 sayılı Kanun kadro ya da pozisyonda çalışan, işçi statüsü dışındaki kamu görevlilerini kapsar (m.3). Yani 4/A memuru ve 4/B sözleşmeli personel bu kapsamdadır. Metinde adaylar için bir istisna yok. Kamu işçisi ise 6356 sayılı Kanun'a tabidir.

Üyelik hizmet koluna göredir. Kanun 11 hizmet kolu sayar: büro ve bankacılık; eğitim; sağlık; yerel yönetim; basın; kültür; bayındırlık; ulaştırma; tarım; enerji ve sanayi; diyanet ve vakıf (m.5). Sendikanın seninle aynı hizmet kolunda olması gerekir.

Kimler üye olamaz? (m.15)

• Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ve bağlı kurullarında, bazı istisnalarla bağlı kuruluşlarda ve MGK Genel Sekreterliği'nde çalışanlar
• Yüksek yargı başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar
• Bakanlar, bakan yardımcıları, kurum başkanları, genel müdürler ve yardımcıları, il ve ilçe teşkilatlarının en üst amirleri gibi üst yöneticiler
• YÖK başkan ve üyeleri, rektörler
• Mülki idare amirleri
• Silahlı Kuvvetler mensupları, jandarma ve sahil güvenliğin subay, astsubay, uzman ve sözleşmeli personeli
• MİT mensupları
• Merkezi denetim elemanları
• Emniyet hizmetleri sınıfı personeli
• Ceza infaz kurumlarında çalışanlar

Liste zaman içinde Anayasa Mahkemesi kararlarıyla daraldı:

• Daire başkanları, fakülte dekanları, enstitü ve yüksekokul müdürleri ile yardımcıları için yasak iptal edildi (E.2023/92, K.2023/156; RG 2.11.2023, 32357). Eski metin kopyalarında bu ifadeler hâlâ görünebilir.
• Emniyet teşkilatında diğer hizmet sınıflarındaki personel yasaktan çıkarıldı (E.2013/130, K.2014/18).
• Bireysel başvuruda, kamu kurumlarındaki özel güvenlik görevlilerinin sendika hakkı yönünden ihlal kararı verildi (B.2021/48905, 19.2.2026; RG 10.8.2026, 33336).

Görevin listede geçiyor gibi görünüyorsa kurumunun personel biriminden güncel durumu öğren.

Üyelik nasıl olur?

1. Hizmet koluna uygun sendikayı seç.
2. Üç nüsha üyelik formunu doldur, imzala ve sendikaya ver.
3. Sendika 30 gün içinde reddetmezse üyeliğin kabul edilmiş sayılır.
4. Sendika formun bir örneğini sana verir, birini kendinde tutar, birini 15 gün içinde işverene gönderir.
5. Kurum aidatı aylığından keser ve 5 gün içinde sendikanın hesabına yatırır (m.25).

Haklı sebep gösterilmeden reddedilirsen, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde iş davalarına bakan mahkemede dava açabilirsin.

Sendika değiştirmek istiyorsan önceki üyelikten çekilme süresini hesaba kat. Aynı tarihli birden fazla üyelik bildirimi dikkate alınmaz (m.14).

Üyelikten nasıl çıkılır?

Üyelikten serbestçe çekilebilirsin. Üç nüsha çekilme bildirimini kurumuna verirsin; sendikaya değil. Kurum kayıt numarası ve tarih verip bir suretini hemen sana vermek zorundadır, bir örneğini de 15 gün içinde sendikaya gönderir.

Çekilme, kuruma başvurduğun tarihten 30 gün sonra geçerli olur. Bu sürede başka sendikaya üye olursan yeni üyeliğin sürenin bitiminde başlar (m.16).

Memurluktan ayrılırsan üyeliğin sona erer. Farklı bir hizmet koluna giren kuruma atanırsan da üyeliğin biter; yeni kolunda bir sendikaya üye olman gerekir.

Hangi güvenceler var?

• İş saatleri dışında ya da işverenin izniyle iş saatlerinde sendikanın kanuni faaliyetlerine katıldığın için farklı işleme tabi tutulamaz, görevine son verilemez (m.18).
• Kurum, sendikalı ile sendikasız arasında ayrım yapamaz.
• Temsilci ve şube yöneticilerinin işyeri, sebebi açık ve kesin belirtilmedikçe değiştirilemez.
• Sendika yönetim kuruluna seçilen memur belirli şartlarda aylıksız izne ayrılabilir. İzne ayrılmayan yönetim kurulu üyesi haftada bir gün izinli sayılır.

Sendikanın eylem çağrısı ve disiplin

657 m.27 grevi yasaklar. m.26 kasıtlı birlikte görevden çekilmeyi ya da hizmeti aksatacak eylemi yasaklar. Siyasi ya da ideolojik amaçlı toplu eylem ise 125/E-a kapsamında çıkarma cezasına kadar gidebilir.

Anayasa Mahkemesi'nin önüne sendika çağrısıyla göreve gelmediği için ceza alan memur dosyaları geldi. Örneğin iki gün göreve gitmeyen öğretmene verilen aylıktan kesme cezasında ihlal bulunmadı (B.2017/29263; RG 10.7.2019, 30827). Her dosyanın sonucu kendi şartlarına göre değişir. Çağrıya uymadan önce sendikandan yazılı bilgi al; ceza alırsan disiplin cezaları yazısındaki 7 günlük itiraz süresini kaçırma.

Üye olmanın parası

Toplu sözleşme ikramiyesi sendika üyesi memura ödenir, üye olmayan alamaz. Tutarı ve toplu sözleşme sürecini toplu sözleşme ve TİS rehberi yazısında anlattık. Aidat oranı sendikanın tüzüğüne göre değişir; formu imzalamadan önce bak.

Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.