4/A, 4/B, 4/C ve 4/D farkı nedir? Memur, sözleşmeli personel ve işçi
4/A memur, 4/B sözleşmeli personel, 4/D işçidir; 4/C ise 2017'de kaldırıldı. Alım yolu, sözleşme ve statü geçişi 657 m.4'e göre böyle ayrılır.
Son kontrol: · 3 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi
657 sayılı Kanun'un 4. maddesi kamu hizmetini dört istihdam şekline ayırır: 4/A memur, 4/B sözleşmeli personel, 4/C geçici personel, 4/D işçi. 4/C 2017'de kaldırıldı, bu yüzden bugün kamuda üç statü konuşulur. Farkı yaptığın iş, çalıştığın kadro ya da pozisyon ve sana uygulanan kurallar belirler.
Üç statü tek tabloda
| Konu | 4/A memur | 4/B sözleşmeli | 4/D işçi |
|---|---|---|---|
| İş | Asli ve sürekli kamu hizmeti | Kanunda sayılan işler, Cumhurbaşkanınca belirlenen pozisyon unvanları | Diğer iki grubun dışında kalan işler |
| Yer | Memur kadrosu | Sözleşmeli pozisyon | Sürekli işçi kadrosu ya da geçici iş pozisyonu |
| Çalışma ilişkisi | Atama | Mali yılla sınırlı hizmet sözleşmesi | Sürekli işçide belirsiz süreli, geçici işçide altı aydan az belirli süreli iş sözleşmesi |
| 657 uygulanır mı? | Evet | Kanundaki özel hükümler uygulanır | Hayır |
| Giriş yolu | KPSS ile ÖSYM yerleştirmesi ya da kurum sınavı | KPSS puanı ya da ilandaki sınav | İŞKUR duyurusu ve KPSS sonucu |
4/A memur
Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü asli ve sürekli hizmetlerde görevlendirilen kişidir. Kamuya ilk defa atanacak kişinin geçerli KPSS puanı olması gerekir. Memur önce adaydır, bir ile iki yıl arası adaylıktan sonra asli memur olur. Maaşı derece ve kademeye bağlıdır, ilerlemesi Kanun'da düzenlenir.
Ayrıntı için aday memurluk yazısına bak.
4/B sözleşmeli personel
Kanun bu grubu "işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri" diye tanımlar. Sözleşme mali yılla sınırlıdır. Çalışma şartları, ücret üst sınırı ve iş sonu tazminatı Cumhurbaşkanınca belirlenen esaslara bağlıdır.
Üç kural pratikte önemlidir:
- 2023 değişikliği: 7433 sayılı Kanun ile Cumhurbaşkanınca belirlenecek pozisyon unvanlarında işin geçici olması şartı aranmıyor. Bu kapsamda aynı kurumda üç yılı dolduran kişi, 30 gün içinde isterse aynı unvanlı memur kadrosuna atanır.
- Disiplin: Memurlara uygulanan disiplin hükümleri sözleşmeliye de uygulanır. Kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza gerektiren durumlarda disiplin kurulu kararı ve atamaya yetkili amirin onayıyla görevine son verilir.
- Bir yıl kuralı: Sözleşmen esaslara aykırılık yüzünden feshedilirse, istisnalar dışında sözleşme döneminde tek taraflı feshedersen ya da sözleşmeni yenilemezsen, bir yıl geçmeden kurumların sözleşmeli pozisyonlarında çalışamazsın.
Kadroya geçişin bütün şartları sözleşmeliden kadroya geçiş yazısında.
4/C geçici personel ne oldu?
4/C fıkrası 20 Kasım 2017 tarihli 696 sayılı KHK ile yürürlükten kalktı, 7079 sayılı Kanun bunu aynen kabul etti. İki kural boşluğu kapatır:
- Eski mevzuata göre 4/C istihdam hakkı olanlar, 4/B fıkrasının tanıdığı haktan yararlanabilir (geçici m.44).
- Bir yıldan az süreli ya da mevsimlik olduğuna Cumhurbaşkanınca karar verilen görevlerde çalıştırılanlar 4/B kapsamında istihdam edilebilir.
Özelleştirme yüzünden iş sözleşmesi feshedilen ve 4046 sayılı Kanun'a göre nakil hakkı bulunmayan personel de 4/B kapsamında, yaşlılık ya da malullük aylığına hak kazanana kadar çalıştırılabilir.
4/D işçi
İki türü vardır. Sürekli işçi, kurumun sürekli işçi kadrosunda belirsiz süreli sözleşmeyle çalışır. Geçici işçi, mevsimlik ya da kampanya işlerinde veya orman yangınıyla mücadelede, altı aydan az süreli belirli süreli sözleşmeyle çalışır.
Kamu işçi ihtiyacı KPSS sonuçlarına göre İŞKUR üzerinden karşılanır. Normal işgücü taleplerinde en az 60 puan gerekir, engelli ve eski hükümlü alımlarında puan barajı yoktur. Merkezî sınavda başarılı olmak daimî işçi kadrosuna alınmak için tek başına hak vermez. 2017'de taşeron işçilere verilen kadro da memur kadrosu değil, sürekli işçi kadrosudur.
Bu dört statünün dışında kalanlar
Memur gibi görünse de 657'nin bu ayrımına girmeyen gruplar vardır. Üniversite öğretim üye ve yardımcıları, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensupları özel kanunlarına tabidir (m.1). Kendi kanunundaki kuralları ayrıca kontrol et.
Statü değiştirmek mümkün mü?
Mümkün, ama her geçiş aynı değil:
- 4/B'den 4/A'ya: Kanundaki şartlar varsa sınavsız geçiş vardır.
- 4/D'den 4/A'ya: Kendiliğinden geçiş yoktur. KPSS ve ilan yolu izlenir, bkz. sürekli işçiden memurluğa geçiş.
- Dışarıdan kamuya giriş: KPSS ile memur olma ve kamu iş ilanları yazılarından başlayabilirsin.
Sıkça sorulanlar
4/A ile 4/B arasındaki temel fark nedir?
4/A memur kadrosuna atanır ve asli, sürekli kamu hizmeti görür. 4/B ise pozisyonda, mali yılla sınırlı hizmet sözleşmesiyle çalışır ve Kanun onu işçi saymaz.
4/C hâlâ var mı?
Hayır. 657 sayılı Kanun'un 4/C fıkrası 20 Kasım 2017 tarihli 696 sayılı KHK ile kaldırıldı. Eski mevzuata göre bu istihdam hakkı olanlar 4/B'nin tanıdığı haktan yararlanabilir.
4/D işçiye 657 uygulanır mı?
Hayır. 657 m.4/D, işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağını söyler.
Uzman erbaş 4/B sayılır mı?
Hayır. 657 m.1'e göre subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler özel kanunlarına tabidir.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.