Hususi pasaport (yeşil pasaport) kimlere verilir? Memur, emekli, eş ve çocuk

Yeşil pasaportu 1, 2 ve 3. derece kadrodaki memur alır, maaş derecesi yetmez. Emekliler, eşler ve şartları taşıyan çocuklar da alır, anne baba alamaz.

Son kontrol: 31 Ekim 2026 · 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi

Yeşil pasaportu, yani hususi damgalı pasaportu birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrodaki memur ve diğer kamu görevlileri alır. Maaş derecen 1 olsa bile kadron 5. dereceyse alamazsın. Bu haktan emekliler, eşler ve şartları taşıyan çocuklar da yararlanır, anne ve baba yararlanamaz.

Dayanak, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 14. maddesidir. Kanun metninde bu maddeyi değiştiren 2025 ya da 2026 tarihli bir düzenleme görünmüyor. Madde 18 Eylül 2026 tarihli resmî metinden kontrol edildi.

Kimler alabilir?

Sıradan 4/B sözleşmeli personel bu listeye kendiliğinden girmez. Kanun kadro karşılığı ya da Emekli Sandığı keseneği şartını arar.

Anayasa Mahkemesi, belediye başkanları için aranan "birinci derece kadro ile emekliliğe hak kazanmış olma" şartını iptal etmedi (13.5.2026, E.2025/248, K.2026/109, RG 5.8.2026, 33331).

Kadro derecesi ile maaş derecesi aynı şey değil

En sık yanılgı burada. Kanun "derece kadrolarda bulunan" der. Bordrondaki kazanılmış hak aylığın 1/4 olabilir, ama işgal ettiğin kadro 4. ya da 5. derece olabilir. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi personel birimi de pasaport bilgilendirmesinde, işlemlerde maaş derecesine bakılmadığını, kadro derecesinin yazılması gerektiğini belirtiyor.

Ek gösterge de kanunda şart olarak geçmiyor. Kadro derecen için maaş bordrosuna değil, kurumunun personel birimine sor. Farkın anlatımı için derece ve kademe ilerlemesi yazısına bak. Kadro derecen 1, 2 ya da 3 değilse, resmî görevle yurt dışına gönderildiğinde hizmet damgalı (gri) pasaport gündeme gelir.

Emekli memur alabilir mi?

Evet. Kanun, hak sahiplerinden emeklilik ya da çekilme sebebiyle görevden ayrılanlara da aynı pasaportun verileceğini yazar. İstifa edenler de bu kapsama girer.

Ek Madde 4 ayrıca bir yol açar: 1, 2 ve 3. derece kadroları almadan emekli olan ya da ayrılan, ama hizmet süresi ve taşıdığı unvan ya da rütbe bakımından bugün bu hakkı kazanacak durumda olanlara emsal alınarak hususi pasaport verilir. Bu hükmün sana uyup uymadığını son kurumundan sor.

Başvuruda bir defaya mahsus, son görev yaptığın kurumdan alınan ve kadro durumunu gösteren elektronik ya da ıslak imzalı resmî yazı istenir. Emeklilerin başvurusu kurum üzerinden değil, kendileri tarafından yapılır.

Eş ve çocuk için kurallar

• Eş: Hak sahibinin eşine aynı tür pasaport verilir.
• Dul eş: Hak sahibi vefat ettiyse, başkasıyla evlenmemiş dul eşe verilmesi mümkündür.
• Ergin olmayan çocuk: Verilir. NVİ'ye göre öğrenci değilse 18 yaşına kadar verilir.
• Öğrenci çocuk: Ergin olsa bile yanında yaşayan, evli olmayan, işi olmayan ve öğrenimi süren çocuğa 25 yaşını doldurana kadar verilir.
• Engelli çocuk: Ergin olsa bile yanında yaşayan, evli olmayan, işi olmayan ve sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuğa verilir.
• Anne ve baba: Kanunda yoktur, verilmez.

Eş ve çocuk için de aynı yazılı başvuru gerekir. Boşanma, başka kuruma geçiş ve kadro derecesinin 1, 2 ve 3 dışına çıkması gibi değişiklikleri kurum, pasaportun alındığı il müdürlüğüne bildirir.

Başvuru nasıl yapılır?

1. Çalışıyorsan kurumundan hususi damgalı pasaport talep formu al. Protokol yapan kurumlarda form elektronik olabilir.
2. Pasaport defter bedelini başvurudan önce öde. Hususi damgalı pasaport harçtan muaftır, yalnız defter bedeli ödenir. Güncel bedel NVİ'nin randevu sitesinde yazar.
3. randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet, NVİ Mobil, Nüfusmatik ya da Alo 199'dan randevu al.
4. Yurt içinde başvuru İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılır. Hususi pasaport için ilçe müdürlüğüne değil, il müdürlüğüne gidersin.
5. T.C. kimlik kartı ya da geçici kimlik belgesi, son altı ayda çekilmiş biyometrik fotoğraf ve iptal edilmemiş eski pasaportunla git.

Çocuk için öğrenci belgesi gerekebilir, sistem öğrenciliği doğrularsa istenmez. Engelli ergin çocuk için sağlık kurulu raporu, yasal temsilci gelemiyorsa muvafakatname istenir.

Süresi ne kadar?

Kanun, hususi pasaportun altı aydan az olmamak üzere İçişleri Bakanlığının belirleyeceği sürelerle düzenleneceğini yazar. Üniversite bilgilendirmelerinde hak sahibi memur, emekli, istifa eden ve eş için 5 yıl olarak geçiyor. Çocuklarda 18 ve 25 yaş sınırı gözetilir. NVİ'ye göre pasaportlarda süre uzatımı yapılmaz, her başvuruda yeni pasaport düzenlenir.

Vize muafiyeti var mı?

Vize uygulaması ülkeye ve ülkeler arası anlaşmaya göre değişir, kanunda genel bir muafiyet yazmaz. Gitmeden önce gideceğin ülkenin şartını Dışişleri Bakanlığından ya da o ülkenin temsilciliğinden kontrol et. İzin alman gerekiyorsa yıllık izin dilekçesi örneğine bakabilirsin.

Yeni düzenleme gelecek mi?

Muhtar, mühendis, doktor gibi gruplara yeşil pasaport haberlerini görüyorsan bunlar kanun değil, tekliftir. TBMM kayıtlarında Pasaport Kanunu'nu değiştirmek için verilen 2/3578 ve 2/3946 esas numaralı teklifler İçişleri Komisyonunda bekliyor. Teklifler kanunlaşmadıkça kimse bu yolla hak kazanmaz.

Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.