Derece ve kademe nedir? Memurun ilerlemesi nasıl işler, hangi dereceden başlanır

Memur her yıl bir kademe, üç yılda bir derece ilerler. Lisans mezunu 9/1'den başlar, yüksek lisans bir kademe, doktora bir derece kazandırır.

Son kontrol: 31 Ekim 2026 · 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi

Memur her yıl bir kademe ilerler, kural olarak üç yılda bir derece yükselir. Başlangıç derecesi öğrenime bağlıdır: lisans mezunu 9/1'den, lise mezunu 13/3'ten başlar. Bordrondaki "9/2" ya da "3/3" gibi kesirler bu iki sayıdır.

Derece ve kademe ne?

657'nin gösterge tablosu 15 dereceden oluşur. 1. derecede 4, 2. derecede 6, 3. derecede 8, diğer derecelerde 9 kademe vardır. Derece büyük basamak, kademe o basamağın içindeki küçük adımdır. 15. derece en düşük, 1. derece en yüksektir. Her kademe bir gösterge rakamına denk gelir.

İki tür derece vardır ve karışıklık buradan çıkar:

• Kazanılmış hak aylığı derecesi: öğrenim, hizmet süresi ve ilerlemelerle kazanılan kişisel derecen.
• Kadro derecesi: bulunduğun kadronun derecesi.

Üst derecede kadro olmadığı için yükselemeyen memurun kazanılmış hak aylığı, öğrenim durumunun izin verdiği dereceyi aşmamak şartıyla kadro derecesinin üstüne yükseltilir (m.67). Bu yüzden iki derece farklı olabilir. Ek gösterge ve tazminat hesabında hangi derecenin esas alındığı unvana göre değişebilir. Ek gösterge cetveli "aylık alınan derece" ifadesini kullanır, ayrıntı ek gösterge yazısında.

Hangi dereceden başlanır? (m.36)

Başlangıç derecesi ve kademesi öğrenime göre belirlenir:

Bazı meslekler için kanun girişe ek derece verir. Örneğin dört yıllık öğrenim görmüş mühendis ve mimar 8/1'den başlar. Emniyet hizmetleri gibi sınıfların da ayrı kuralı vardır.

Öğrenim ilerlemeleri (m.36, ortak hükümler A/9):

• Yüksek lisans: bir kademe.
• En az bir yıl ek öğrenimle lisansüstü ihtisas sertifikası: bir kademe.
• Tıpta uzmanlık ve meslekle ilgili doktora: bir derece.
• Yüksek lisanstan kademe aldıktan sonra doktora: iki kademe.

Bu ilerlemeler memuriyetten önce ya da memuriyet sırasında alınan belge için uygulanır. Belgeni personel birimine vermen gerekir.

Kademe ilerlemesi (m.64)

Her yıl bir kademe. Şartlar:

1. Bulunduğun kademede en az bir yıl çalışmış olmak.
2. Bulunduğun derecede ilerleyebileceğin bir kademe bulunması.

2011'de 6111 sayılı Kanun'la bu madde yenilendi. Şartları taşıyan memur, hak kazandığı tarihten geçerli olarak başka işlem gerekmeden ilerlemiş sayılır. Maaşa yansıma hak edilen tarihi takip eden ay başındadır (m.166). Aylıksız izin ve disiplin cezası ilerleme tarihini etkileyebilir, kendi durumunu personel biriminden öğren.

8 yılda bir ek kademe

Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memura, aylık derecesinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır (m.64).

Kalkınmada öncelikli yöre kademesi

m.72 gereği mecburi olarak sürekli görevle atanan memurlardan, kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara fiilen çalışılan her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir. Yıllık izin süreleri çalışılmış sayılır, iki yıldan az süre dikkate alınmaz.

Derece yükselmesi (m.68)

Derece yükselmesi için kanun şunları arar:

1. Üst derecede boş kadro bulunması.
2. Derecesi içinde en az 3 yıl ve o derecenin 3. kademesinde 1 yıl bulunmuş olmak.
3. Kadronun görevi için öngörülen nitelikleri taşımak.

Kadro yoksa m.67 devreye girer ve kazanılmış hak aylığın yükseltilir. Pratikte yılda bir kademe, üç kademede bir derece ilerlersin. Ek kademeler sayımı hızlandırabilir.

1-4. derece kadrolara atanma

Eğitim, sağlık ve yardımcı sağlık sınıfları dışındaki sınıflarda, 1-4. derece kadrolara süre şartı aranmadan daha aşağı dereceden atama yapılabilir. Şartları m.68/B yazar: yükseköğrenim görmüş olmak ve:

• 1. dereceli, ek göstergesi 5300 ve üstü kadrolar için en az 12 yıl
• 1. ve 2. dereceli, ek göstergesi 5300'den az kadrolar için en az 10 yıl
• 3. ve 4. dereceli kadrolar için en az 8 yıl

hizmet. Dört yıldan az yükseköğrenim görenlere iki yıl eklenir.

Askerlik ve önceki hizmetler

• Memurken askere gidenler: muvazzaf askerlik süresi, ayrıldığı derecede kademe ilerlemesi yapılarak değerlendirilir. Terhisten sonra 30 gün içinde kuruma başvurman gerekir (m.83).
• Askerlikten sonra atananlar: süre, asalet onayından sonra kademe ilerlemesi ve derece yükselmesinde değerlendirilir (m.84).
• Özel sektör ve serbest çalışma: teknik, sağlık ve avukatlık hizmetleri sınıflarında meslekle ilgili sürenin 3/4'ü sayılır. Özel okullarda geçen öğretmenlik için oran 2/3'tür. Özel sektörde geçen süre 12 yılı geçemez (m.36/C).

Kendi dereceni nasıl kontrol edersin?

1. Başlangıç derece ve kademeni öğrenimine göre bul.
2. İşe giriş tarihinden bugüne tam yıl sayısı kadar kademe ekle.
3. Askerlik, yüksek lisans, doktora ve ek kademeleri ekle.
4. Her üç kademede bir dereceyi yükselt.
5. Bordrondaki kazanılmış hak derece ve kademesiyle karşılaştır. Farklıysa personel biriminden hizmet cetvelini iste.

Derece kademe hesaplama sayfası bu adımları senin yerine yapar. Derecenin maaşa etkisini memur maaşı yazısında görebilirsin.

Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.