Yaş haddi nedir? Memurda 65 yaş kuralı ve görevlere göre sınırlar
Memurda genel yaş haddi 65; polis memurunda 55, öğretim üyesinde 67. Yaş haddinde memur re'sen emekli edilir, aylık için 15 yıl ya da 5400 gün gerekir.
Son kontrol: · 4 dk okuma · KamuSosyal yazı ekibi
Yaş haddi, memurun görevde kalabileceği son yaştır. Genel yaş haddi 65'tir, bazı görevlerde daha düşük ya da yüksektir. Bu yaşa gelen memur, emekliliğini istemese de kurumu tarafından re'sen emekliye sevk edilir. Aylık bağlanması için 5434'e tabi memurda 15 yıl hizmet, 5510'a tabi memurda 5400 gün aranır.
Dayanak 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesidir. Bu madde memur kanunu 657'de değil, Emekli Sandığı Kanunu'ndadır. 657'nin 98. maddesi yalnız yaş haddini memurluğu bitiren sebepler arasında sayar. 657'nin 40. maddesi ise memur olma yaşıyla ilgilidir, karıştırma.
Hangi görevde yaş haddi kaç?
| Görev | Yaş haddi |
|---|---|
| Genel (maddede sayılmayanlar) | 65 |
| Üniversite öğretim üyeleri | 67 |
| Polis memuru, başpolis memuru, kıdemli başpolis memuru | 55 |
| Komiser yardımcısı, komiser, başkomiser | 56 |
| Emniyet amiri, emniyet müfettiş yardımcısı | 58 |
| Emniyet müdürleri, emniyet ve polis müfettişleri | 60 |
| Çarşı ve mahalle bekçileri | 60 |
| Gümrük muhafaza memuru | 55 |
| Gümrük muhafaza kısım amiri | 60 |
| Uzman erbaş | 55 |
| Asteğmen, teğmen, üsteğmen | 41 |
| Yüzbaşı | 46 |
| Binbaşı | 52 |
| Yarbay | 55 |
| Albay | 60 |
Maddede astsubaylar, generaller ve MİT personeli için de ayrı satırlar vardır. Tablo tam liste değildir.
SGK'ya göre bazı personel ve teşkilat kanunlarında bu yaşlara istisnalar da bulunur; örneğin 926, 2547 ve 5176 sayılı kanunlar. Bu kapsamdaysan kendi kanunundaki yaş uygulanır. Madde ayrıca uzatma da öngörür: astsubay kıdemli başçavuşlarda ilgili kanuna göre 60 yaşı geçmemek üzere, gümrük muhafaza ile PTT hat görevlilerinde ilgili bakanın kararıyla birer yıllık sürelerle beş yıla kadar.
Polis yaş haddinin uzatılmasıyla ilgili teklifler için kanunlaşmış bir metin bulamadık. Kendi durumunu kurumundan teyit et.
Yaş haddi ne zaman işler?
Yaş haddi, o yaşı doldurduğun tarihtir. SGK'ya göre kurum, özel yaş haddi olmayan memuru 65 yaşını doldurduğu tarihi takip eden ay başından itibaren re'sen emekliye sevk ederek ilişiğini keser.
Örnek: 12 Mart 1962 doğumlu bir memur 12 Mart 2027'de 65 yaşını doldurur. İlişiğin kesileceği tarihi kurumu bildirir.
Kurum işlemi kendisi başlatır, senin dilekçe vermen gerekmez. 5510'un 48. maddesine göre yaş haddi işleminde onay makamı kamu idaresinin en yüksek amiridir.
Aylık için kaç yıl hizmet gerekir?
| Kanun | Şart |
|---|---|
| 5434 (2008 Ekim öncesi) | En az 15 yıl fiili hizmet |
| 5510 (2008 Ekim sonrası) | En az 5400 prim günü |
Yaş haddi yolu normal emeklilikten kolaydır. Normal yolda 9000 gün ya da 25 yıl aranırken burada 5400 gün yani 15 yıl yeter. Üstelik 58-60 yaş ya da kademeli yaş tablosu da beklenmez: polis memurunu 55 yaşında yaş haddi emekli eder. Bu yolda 5510'a tabi memurun aylığı yaş ve gün şartları tamamlanana kadar çalıştığı kamu idaresinden tahsil edilerek karşılanır; bu senin aylığını azaltmaz.
Hizmetin yetmezse: SGK'nın kamu görevlileri eğitim belgesine göre 15 yılın altında kalana aylık bağlanmaz, toptan ödeme yapılır.
Örnek: 2005'te 45 yaşında göreve başlayan bir memur 2025'te 65 yaşını doldurduğunda 20 yıl hizmetiyle aylık alır. Aynı yaşa 10 yıl hizmetle gelen biri ise 15 yılı doldurmadığı için aylık alamaz.
Yaş haddinden sonra çalışılırsa ne olur?
SGK eğitim belgesine göre yaş haddini takip eden ay başından sonra ilişiği kesilmeyip maaş ödenen süre fiili hizmet sayılmaz. Bu süre için kesenek ve karşılık alınmışsa geri verilir. Yani fazla kalmak emekliliğine bir şey katmaz.
Yaş haddinde ikramiye farkı var
Yaş haddi nedeniyle re'sen emekliye sevk edilenlerin avantajı şudur: aylığa hak kazandığın tarihi takip eden üç ay içinde katsayı artarsa emekli ikramiyesi farkın ayrıca ödenir. Üç ayda artış olmazsa sonraki altı ay içindeki ilk artışın farkı verilir. 5434'ün 89. maddesi ve ek 82. maddesi bu hakkı öngörür; kanun istekle emekliliği bu grupta saymaz.
375 sayılı KHK'daki tazminat yaş haddinde de ödenir, çünkü madde emekliye sevk edilenleri kapsar.
Yaş haddini beklemeden emekli olabilir misin?
Şartların tamamsa olabilirsin. Memur emeklilik şartları yazısındaki tabloya göre istekle ayrılabilirsin. İstekle ayrılma ile yaş haddi arasında karar verirken aylık ve ikramiye farkını birlikte hesapla. Kendi tarihin için memur emeklilik hesaplamasını kullan. Başvuru adımları emeklilik başvurusu yazısında.
Bu kurallar memurlar içindir. Kamu işçisi 4/a sigortalısıdır ve şartları farklıdır: kamu işçisi emeklilik yazısına bak.
Sıkça sorulanlar
Memurlarda yaş haddi kaç?
Genel yaş haddi 65'tir. 5434 sayılı Kanun'un 40. maddesi üniversite öğretim üyeleri için 67, emniyet, askerî personel, gümrük muhafaza ve MİT gibi görevler için rütbe ve unvana göre ayrı yaşlar belirler.
Yaş haddine geldim ama hizmetim az, aylık alır mıyım?
5434'e tabi memurda en az 15 yıl fiili hizmet, 5510'a tabi memurda en az 5400 prim günü gerekir. SGK'nın eğitim belgesine göre 15 yılın altında kalan 5434'lüye aylık bağlanmaz, toptan ödeme yapılır.
Yaş haddinden sonra çalışmaya devam edebilir miyim?
Genel kural olarak hayır. Kurum yaş haddini takip eden ay başından itibaren re'sen emekliye sevk eder. Bu tarihten sonra ilişiği kesilmeyip maaş ödense bile o süre fiili hizmet sayılmaz.
65 yaşını dolduran kişi memur olabilir mi?
5434'ün 40. maddesine göre 65 yaşını dolduranlar bu görevlere açıktan ya da naklen atanamaz. Görevine göre daha düşük yaş haddi olanlar için de aynı kural geçerlidir.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunun uygulaması ve güncel mevzuat esastır; önemli kararlardan önce resmî metni oku.