
Anlatım bozukluğu soruları ve çözümleri
Türkçe dersinden 12 özgün soru. Önce kendin çöz, sonra cevabı aç.
- 12 soru
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mantık hatasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- Tatilden döner dönmez işe başladı.
- Uzun bir aradan sonra eski okuluna gitti.
- Yıllar sonra doğduğu köye döndü.
- Bu şehri ilk kez görüyordu.
- Hiç görmediği bu şehri yıllar sonra yeniden görünce çok duygulandı.
Cevabı göster
E: Hiç görülmemiş bir yer "yeniden" görülemez; cümlede çelişki vardır.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanılmıştır?
- Bu konuyu tekrar yeniden gözden geçirelim.
- Bahçede rengârenk çiçekler var.
- Herkes ona inanıyordu.
- Tren saat dokuzda kalktı.
- Kitabı bir haftada bitirdi.
Cevabı göster
A: "Tekrar" ve "yeniden" aynı anlamdadır; biri gereksizdir.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- Çalışmaları yakından takip ediyor.
- Yarın erkenden yola çıkacağız.
- Ödevini zamanında teslim etti.
- Herkes onu dikkatle dinledi.
- Bu kararı birlikte ve beraber aldık.
Cevabı göster
E: "Birlikte" ve "beraber" eş anlamlıdır; birinin kullanılması yeterlidir.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- Kardeşim bu yıl üniversiteye başladı.
- Akşam yemeğini birlikte yedik.
- Toplantı saat onda başladı.
- Yeni evimiz okula çok yakın.
- Yaklaşık on kişi kadar toplantıya katıldı.
Cevabı göster
E: "Yaklaşık" ve "kadar" aynı anlamı verir; biri gereksizdir.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim yanlış kullanılmıştır?
- Sınav sonucunu öğrenince yüzü güldü.
- Ödülü alınca sevinçten etekleri tutuştu.
- Bu işin altından kalkmayı başardı.
- Annesinin sözünden hiç çıkmadı.
- Haberi duyunca dili tutuldu.
Cevabı göster
B: "Etekleri tutuşmak" çok telaşlanmak demektir; sevinci anlatmak için "etekleri zil çalmak" kullanılmalıydı.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük yanlış anlamda kullanılmıştır?
- Kar nedeniyle yollar kapandı.
- Yağmur yüzünden maç ertelendi.
- Bu yıl yağmurlar sayesinde birçok ev su altında kaldı.
- Onun yardımıyla sınavı geçti.
- Senin sayende bu işi başardım.
Cevabı göster
C: "Sayesinde" olumlu sonuçlar için kullanılır; olumsuz bir sonuç için "yüzünden" denmelidir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zaman uyumsuzluğu vardır?
- Şu an ders çalışıyorum.
- Dün akşam geç saatte eve döndük.
- Gelecek yıl yeni bir eve taşınacağız.
- Yarın sabah erkenden kalktık ve yola çıktık.
- Geçen hafta kitabı bitirdim.
Cevabı göster
D: "Yarın" gelecek zamanı bildirirken yüklemler geçmiş zaman ekiyle kullanılmıştır.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tümleç eksikliği vardır?
- Kitapları topladı, rafa dizdi.
- Sorunu fark etti ve hemen çözdü.
- Bu tür yayınları okumayı sevmez ve hiç güvenmez.
- Annesini çok seviyor ve onu her gün arıyor.
- Çayını içti ve kalktı.
Cevabı göster
C: "Yayınları" yalnız "okumayı" için uygundur; "güvenmez" fiili "onlara" gibi yönelme ekli bir tümleç ister.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim yanlış anlamda kullanılmıştır?
- Arkadaşının sözlerine çok içerledi.
- Yeni işine kısa sürede ısındı.
- Bu zor günlerde bana göz açtırmadı, hep yanımda durdu.
- Bu haberi duyunca küplere bindi.
- Sınavı kazanınca ağzı kulaklarına vardı.
Cevabı göster
C: "Göz açtırmamak" birine hiç fırsat vermemek, onu bunaltmak demektir; destek olmayı anlatan cümleye uymaz.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çelişen sözcüklerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- Yorgun olmasına rağmen bize yardım etti.
- Kapıyı kilitleyip evden çıktı.
- Sabah erkenden kalkıp yola çıktık.
- Kitabı bir gecede okuyup bitirdi.
- Kesinlikle yarın gelebilir, belki de gelmez.
Cevabı göster
E: "Kesinlikle" kesinlik, "gelebilir" ve "belki" ise olasılık bildirir; bu anlamlar çelişir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyumsuzluğu vardır?
- Sen ve arkadaşların bu işi yarına kadar bitirmeliyiz.
- Ben ve kardeşim yarın tatile gideceğiz.
- Öğrenciler sınıfa sessizce girdi.
- Biz de sizinle gelmek istiyoruz.
- Annemle babam bu akşam gelecekler.
Cevabı göster
A: "Sen ve arkadaşların" ikinci çoğul kişiyi (siz) karşılar; yüklem "bitirmelisiniz" olmalıydı.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı uyumsuzluğu vardır?
- Kapı açıldı ve içeri birisi girdi.
- Mektup yazıldı ve postaya verildi.
- Toplantıda yeni kararlar alındı ve hemen uygulamaya başladı.
- Kitap okundu ve rafa kaldırıldı.
- Okul onarıldı ve öğrencilere açıldı.
Cevabı göster
C: "Alındı" edilgen, "başladı" etken bir fiildir; ortak özneye uymaz. "Hemen uygulanmaya başlandı" olmalıydı.